Share/Bookmark

Είναι η «κοιλίτσα» γοητεία;

Σίγουρα θα γνωρίζετε πια, ότι η παχυσαρκία συνιστά τον κεντρικό ίσως παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων και διαβήτη. Ωστόσο, δύο ερωτήσεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον:

  1. Ποιός βαθμός εναπόθεσης λίπους είναι ανησυχητικός;
  2. Ποιά όργανα προσβάλλονται και πως;

Πληθώρα μελετών έχει επιχειρήσει να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα και να κατανοήσει τη μετάβαση απο τις φυσιολογικές, στις παθο-φυσιολογικές και τέλος στις παθολογικές καταστάσεις, στην περίπτωση της παχυσαρκίας. Παρόλο που η ακριβής διαδοχή αυτών των φαινομένων δεν έχει περιγραφεί πλήρως, η τελευταία εικοσαετία ερευνητικών προσπαθειών,έχει καταλήξει σε ορισμένα,βέβαια πια,συμπεράσματα.

Ποιός βαθμός εναπόθεσης λίπους είναι ανησυχητικός;

Η κατάταξη με βάση το Δείκτη Μάζας Σώματος χωρίζει τους ενήλικες σε φυσιολογικού βάρους, υπέρβαρους και παχύσαρκους. Προφανώς,η τελευταία κατηγορία, εκθέτει αναλογικά περισσότερο σε νοσολογικές καταστάσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ο,τι το να είναι κανείς υπέρβαρος ή ακόμη και φυσιολογικού βάρους (αλλά με αυξημένο ποσοστό λίπους και χαμηλό μυϊκής μάζας), του εξασφαλίζει υγεία. Ακόμη πιο σημαντικό όμως είναι το που εναποτίθεται το επιπλέον λίπος και στις 3 κατηγορίες. Φαίνεται, ότι το σπλαχνικό λίπος συνδέεται με πολλούς παθο-φυσιολογικούς μηχανισμούς. Το σπλαχνικό λίπος είναι αυτό που εναποτίθεται γύρω απο τα σπλάχνα, συμπεριλαμβανομένου του ήπατος. Η λεγώμενη «κοιλιά» είναι συνήθως σε μεγάλο μέρος σπλαχνικό λίπος και η εναπόθεση σε αυτήν την περιοχή, εξαρτάται απο το φύλο (κυρίως άντρες) και άλλους παράγοντες που δεν έχουν ακόμη εξακριβωθεί (στρες, φυσική δραστηριότητα, φυλετικές διαφορές κλπ).

Ποιά όργανα προσβάλλονται και πως;

Το ήπαρ είναι ένα από τα πρώτα όργανα που προσβάλλονται και αυτό φαίνεται να παίζει κεντρικό ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη ινσουλινο-αντίστασης (και τελικά διαβήτη) και αθηροσκλήρωσης (και τελικά καρδιαγγειακών νοσημάτων). Ο σπλαχνικός λιπώδης ιστός που βρίσκεται κοντά στο ήπαρ, είναι μεταβολικά πιο ενεργός απο τον υποδόριο λιπώδη ιστό, και παράγει ελεύθερα λιπαρά οξέα που περνούν μέσω της πυλαίας φλέβας, στο ήπαρ. Ο λιπώδης ιστός παράγει επίσης κυτοκίνες, που παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη φλεγμονής και σταδιακά δημιουργείται ένας «διάλογος φλεγμονής» μεταξύ σπλαχνικού λίπους και ήπατος. Επιπλέον, αρχίζει να μεταβάλλεται ο μεταβολισμός των λιπιδίων (LDL-C, HDL-C, τριγλυκερίδια κλπ), να δημιουργείται δυσανοχή στη γλυκόζη και ινσουλινο-αντίσταση. Εάν η επιπλέον εναπόθεση λίπους (που δεν συμβαίνει μόνο στην παχυσαρκία αλλά και σε υπέρβαρους και φυσιολογικού βάρους), επιμένει ή/και αυξάνει, τότε το ήπαρ με το καιρό αρχίζει να μετατρέπεται σε λιπώδες ήπαρ (τα ηπατικά κύτταρα αποθηκεύουν λιπαρά οξέα, λόγω της πληθώρας στην ηπατική κυκλοφορία) και αργότερα σε ηπατίτιδα (λόγω της δημιουργίας χρόνιας φλεγμονής). Κάτι που πιθανώς λοιπόν να μη γνωρίζατε, είναι οτι εκτός απο το αλκοόλ και τους ιούς, λιπώδες ήπαρ και ηπατίτιδα μπορεί να αναπτυχθούν και λόγω παχυσαρκίας (αν και οι μηχανισμοί δεν είναι οι ίδιοι).

Ένα πολύ πρόσφατο review συνοψίζει τη σχέση λιπώδους ήπατος/ηπατίτιδας και καρδιαγγειακών νοσημάτων. Συγκεκριμένα, υπογραμίζει ότι η αθηροσκλήρυνση και οι άλλες υποκλινικές εκδηλώσεις των καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς και τα επακόλουθα καρδιαγγειακά περιστατικά (πχ έμφραγμα) προπορεύονται της κλινικής εκδήλωσης ηπατικής νόσου. Επιπλέον, το λιπώδες ήπαρ και ακόμη περισσότερο η ηπατίτιδα (φλεγμονή του ήπατος), φαίνονται να είναι παράγοντας κινδύνου για τις καρδιαγγειακές, υποκλινικές εκδηλώσεις, ανεξαρτήτως της ηλικίας, του βάρους και των άλλων κλασσικών παραγόντων κινδύνου (λιπιδαιμικό προφίλ, υπέρταση, δυσανοχή στη γλυκόζη και ινσουλινο-αντίσταση). Η μέτρηση του λίπους στο ήπαρ και των ιστολογικών αλλαγών (λόγω της φλεγμονής) μέσω υπέρηχου ήπατος είναι μια μέθοδος που ενέχει επαρκή ακρίβεια και είναι σχετικά εύκολο να πραγματοποιηθεί, χωρίς ιδιαίτερο κόστος. Η μέτρηση των ηπατικών ενζύμων, που είναι ο άλλος εύκολος τρόπος μέτρησης της ηπατικής λειτουργίας, δεν φαίνεται να είναι τόσο αξιόπιστη. Είναι πολύ πιθανό λοιπόν στο άμεσο μέλλον, ο υπέρηχος ήπατος να χρησιμοποιείται για την πρόγνωση της αθηροσκλήρωσης και των καρδιαγγειακών νοσημάτων που συνδέονται με την πρόσληψη βάρους.

Γι’ αυτό, η «κοιλίτσα» δεν συνιστά ούτε αρχοντιά, ούτε γοητεία και ούτε όπως θα έλεγαν οι άντρες είναι «φυσιολογική». Κάτι άσχημο αρχίζει να αναπτύσσεται, που προσβάλλει το ήπαρ σας.

Μέχρι την επόμενη διαδυκτιακή μας συνάντηση, ας είμαστε λιγότερο ανατολίτες.....

Σαμαρά Αναστασία
Διδάκτωρ στην επιδημιολογία της παχυσαρκίας




Βιβλιογραφική αναφορά:
TargherGetal. Risk of cardiovascular disease in patients with nonalcoholic fatty liver disease. N Engl J Med, 2010; 363: 1341-1350.